http://www.amsterdamjewelryfair.nl/uploads/images/fotostroken/foto-stroke-2015.jpg

Informatie en dagprogramma

Het aanbod aan oude traditionele sieraden en textiel wordt schaarser, doordat textiel vergaat en het traditionele ambacht van edelsmid en wever uitsterft. Deze sieraden en het textiel worden vaker op hun culturele waarde geschat, waardoor er steeds meer een uitvoerverbod op dit erfgoed rust.

Jagerstenue met amuletten ter bescherming. Bambara, Mali
Textiel uit Ghana, Kenteh van Ashanti of Ewe stam, 1950 
Vrouw in Dogon gebied, Mali, met ketting van glaskralen uit Bohemen, 1920-1950 

Op de Tribal Jewelry & Textiles Fair worden traditionele sieraden en traditioneel textiel van een goede kwaliteit te koop aangeboden uit o.a. Afrika, Afghanistan, China en India.

Bronzen armbanden van het Mossi-volk, Burkina Faso. 
Vest, gedragen door mannen van de Maasai uit Kenia; Samburu, 1950 
Zilveren sieraden uit Noord-Afrika. Touareg en Bedouien 

Deze sieraden- en textielbeurs wordt gehouden in de mooi gerestaureerde kerk De Duif, Prinsengracht 756, Amsterdam. Deze kerk bevindt zich tegenover de Amstelkerk aan het Amstelveld in Amsterdam nabij de Utrechtsestraat.

Glaskralen uit Idar Oberstein, Duitsland, voor handel met o.a. Mali 
Glaskralen uit Amsterdam, Venetië en Murano 1650-1850, gekocht in West Afrika (Ghana, Mali Senegal). 
oorbellen
Mallen van klei, waarin geplet flessenglas in kleine oventjes wordt gebakken tot “recyclet glaskralen ” bij Mister Cedi in Krobo bij Agomania, Ghana 

Voor meer informatie
De TRIBAL JEWELRY and TEXTILES FAIR 
email: info@tribaljewelry.nl

 

DAGPROGRAMMA September 2017

De editie van 2017 is inmiddels voorbij. Wij laten het programma van 2017 op de site staan, totdat medio 2018 het nieuwe programma bekend is.

Zaterdag:

12.00 uur Galerie Caroline over TAPA

14.00 uur Sigrid van Roode EEN WERELD IN ZILVER

Zondag:

12.00 uur Roos Koch en Hans Storm EEN EUROPEES KRALENSNOER

14.00 uur Jolanda Bos. GEZICHTSSLUIERS UIT EGYPTE

Hieronder worden de presentaties kort toegelicht

De eerste is die van Roos Koch en Hans Storm over oude kralen.

De titel van hun presentatie is: DE OMZWERVINGEN VAN EEN EUROPEES KRALENSNOER

Sigrid van Roode zal een presentatie geven over sieraden en gebruiken in het Midden Oosten. Jolanda Bos gaat in op tribaal textiel, kostuums en sieraden.

Alvast een voorproefje op de lezing van Sigrid, EEN WERELD IN ZILVER

Traditionele sieraden uit het Midden-Oosten en Noord Afrika zijn niet alleen mooi om naar te kijken, maar dragen vaak een hele wereld aan functies en betekenissen in zich. Veel sieraden hebben een praktische, dagelijkse functie als kledingspeld, haar- of hoofddoekspeld, gordelspeld etc. Daarnaast hebben de sieraden een belangrijke functie als spaarbankboekje. De waarde van het zilver geldt als eigen vermogen van de bezitster en is inzet van stevige onderhandelingen als een vrouw trouwt. Aan de decoratie van deze sieraden is bovendien te zien waar de draagster vandaan komt, soms tot op het dorp nauwkeurig. De manier waarop ze haar haar draagt, de vorm en kleur van haar kleding en het dragen van bepaalde soorten sieraden laten zien of een dame getrouwd is of juist huwbaar, of ze kinderen heeft en of ze welgesteld is of juist arm. Het meest ontroerende aan deze sieraden is echter toch wel de dubbele lading die een ketting, ring of armband kan hebben als amulet of talisman. Op allerlei manieren beschermen materiaal, kleur en vorm de draagster tegen het boze oog, jaloezie van mensen of jinns en houden ziekte en ongeluk op een afstand. Sigrid van Roode geeft u een korte introductie in deze fascinerende veelheid aan betekenissen van zilveren sieraden.

Kleurgebruik in sieraden is niet toevallig gekozen
Zilveren amuletdoosjes uit Jemen, Oman, Iran en Egypte
Egyptische zar-amuletten horen bij een heel specifiek ritueel

Links: het kleurgebruik in sieraden is niet toevallig gekozen Midden: zilveren amuletdoosjes uit Jemen, Oman, Iran en Egypte Rechts: Egyptische zar-amuletten horen bij een heel specifiek ritueel

Bovenstaande foto's: collectie Sigrid van Roode en foto Jolanda Bos

Tevens een deel uit de lezing van Jolanda Bos, Gezichtssluiers uit Egypte

In deze lezing laat Jolanda Bos u beelden zien van unieke sluiers in de Wearable Heritage-collectie. Klederdracht en sluiers hebben een eeuwenoude traditie in Egypte. Iedere sluier is uniek wat betreft maaktechniek, decoratie, afwerking en de behandeling van materialen. Jolanda toont u in deze lezing echter niet alleen de diversiteit van gezichtssluiers uit Egypte en haar grensgebieden. Alle sluiers die Jolanda in deze lezing presenteert, zijn gedurende een langere periode gedragen en vertellen ons ook een heel persoonlijk verhaal over hoe ze zijn omgeknoopt én gedragen. Jolanda schrijft op die manier de ‘biografie van de sluier’, waarbij zij over het vuil vertelt dat in de poriën van het textiel is achtergebleven (de patina). Ook de wijze waarop ze in de antiekhandel zijn terechtgekomen en welke rol ze spelen in de huidige collectie komt als onderwerp aan de orde. Zij laat u met deze ‘objectbiografie’ een nieuwe manier zien waarop sluiers in de huidige stand van onderzoek worden bekeken. Het geeft, kortom, een zéér gedetailleerd beeld, dicht op de huid van de sluiers en biedt gedetailleerde informatie over degenen die ze ooit hebben gedragen of deze sluiers in hun bezit hebben gehad. Jolanda Bos onderzoekt al jaren gezichtssluiers uit de West-Aziatische en Noord-Afrikaanse regio. Zij ontsluit deze informatie online via www.wearableheritage.com, op de gelijknamige Facebookpagina of via haar boeken en lezingen. Jolanda is archeoloog en doet daarnaast onderzoek naar klederdrachten, sieraden, haardrachten en kralenwerk.

xx
xx
xx

 

Bovenstaande foto's: collectie en foto Jolanda Bos

Tot slot verzorgen Antoine Vanhemelrijk en Caroline van Santen - van Galerie Caroline uit Ossendrecht - een presentatie over tapa; dat is textiel, maar gemaakt uit boombast en vooral in gebruik in Polynesië.

het slaan van de binnenbast
Tapa Makalata Tamala, West Samoa
Tapa Matemosi, Fiji eilanden

Links: het slaan van de lap binnenbast; Managaia, Cook Islands. Midden: Tapa van Makulata Tamala, West Samoa. Rechts: Tapa van de zussen Koto en Vitacimi Matemosi, Fiji eilanden 

Informatie over kralen, oude juwelen en textiel

In dit gedeelte van de site krijgt u informatie over de achtergrond van de kralen, juwelen en het oude textiel dat op de beurs in de Duif wordt aangeboden. Deze pagina is nog niet gereed, informatie over (oud) textiel wordt nog toegevoegd.

 

HET VERHAAL VAN DE KRAAL

Ze zijn oogstrelend om naar te kijken, aangenaam om aan te raken en door je handen te laten glijden en blijken bij nadere beschouwing vaak miniatuur kunstwerkjes waar in lang vervlogen tijden ervaren ambachtslieden met oeverloos geduld uren en soms dagen aan gewerkt hebben.

Maar nog fascinerender is hun verhaal over de lange reis die ze hebben afgelegd door de tijd en over de aardbol: in deze kleine mysterieuze voorwerpen schuilen de geheimen over de ontwikkeling van de mensheid, zijn technologie, spirituele, religieuze en culturele context en last but not least de handelsroutes die zich in de loop van duizenden jaren over de wereld ontwikkelden.

De kraal was circa 40.000 jaar geleden de eerste uiting van menselijke creativiteit en ging de tweede (het graveren van mammoetslagtanden) met zo'n 5.000 jaar vooraf.

In het begin werden ongetwijfeld makkelijk verkrijgbare natuurlijke producten zoals zaden, pitten, bloemen en veren gebruikt, wat later botjes, tanden en klauwen. De ontdekking dat de rotatoire beweging kon worden gebruikt om voorwerpen te bewerken betekende een belangrijke stap voorwaarts - de mens slaagde er in om perforaties aan te brengen in harde voorwerpen (let wel: het vervaardigen van één neolitische kwartskraal kostte gemiddeld drie dagen!) En zo'n 5.000 jaar geleden was er waarschijnlijk een smid die ontdekte dat het silicaathoudend zand in zijn oven dat was verontreinigd met plantenas en leem samenklonterde tot een vaste substantie ("frite") waarmee de eerste stap naar het ontwikkelen van glas was gezet. En wat dat betekende voor de kralenindustie hoef ik U niet te vertellen.

gefossieleerde zee-egels uit de Sahara, waarschijnlijk meer dan 100.000 jaar oud
Jatim kralen (of Indo Pacific) uit Indonesië, circa 600 na Chr.
Ceramische kralen uit Mali, waarschijnlijk zo’n 150 jaar oud

Van links naar rechts: oude fossielen van zee-egels, gebruikt als kralen; Jatim kralen / Indo Pacific uit Indonesië; Keramische kralen uit Mali

Naarmate de mens zich verder ontwikkelde werd het verhaal van de kraal complexer en de route van producent naar consument steeds langer: van heel kort bij de jager die de klauw van een holenbeer om z'n nek hing om de krachten van het dier in zich op te nemen tot heel lang van diegene die het ruwe materiaal dolf, zij die het bewerkten, het vervoerden naar de ambachtslieden die er het eindproduct uit maakten, zij die het verhandelden en tenslotte de uiteindelijke bezitters. Tussen al deze mensen lagen vaak duizenden kilometers en duizenden jaren en ook de betekenis van de kralen voor die uiteindelijke bezitters lag mijlenver uiteen.

Eye beads uit het Midden-Oosten, tussen 600 en 1.200 na Chr.
Faillance kralen uit Afghanistan of Perzië, circa 1.000 jaar oud
Kralen uit Murano / Venetië, rond 1.880

Van links naar rechts: eye beads uit het Midden-Oosten; Faillance kralen uit Afghanistan; kralen uit Murano

Hoewel wij de kraal voornamelijk kennen als (onderdeel van een) sieraad was dit in zijn lange geschiedenis van ondergeschikte betekenis en werden er heel andere waarden aan toegekend.

Een grote rol speelt hij als spiritueel object: bescherming, kracht, vruchtbaarheid en voorspoed hingen voor diverse etnische groepen samen met het bezit van bepaalde kralen. Ook functioneerde de kraal om iemands maatschappelijke positie, huwelijkse status en eventuele bezittingen weer te geven terwijl weer andere volken boodschappen doorgaven door kralen in een bepaalde volgorde te rijgen. Maar waarschijnlijk de belangrijkste functie van de kraal was die van betaalmiddel, een functie die hij vervulde van het prille begin tot circa 1930. Door hun lange geschiedenis hebben deze kleine, geperforeerde objecten een bijzondere intrinsieke waarde gekregen, ze hebben als het ware een ziel.

Chevrons uit Murano, circa 1860
Murano kralen, circa 1.880
hedendaagse ‘recycle glas’ kralen uit Ghana

Van links naar rechts: Chevrons uit Murano, circa 1860; Murano kralen, circa 1.880; hedendaagse ‘recycle glas’ kralen uit Ghana

Aangenaam om te zien en aan te raken, duurzaam, verkrijgbaar in een schier eindeloze variatie en betaalbaar: het zijn verzamelobjecten van de bovenste plank - en je kunt ze nog dragen ook.

 

Geborduurde Hausa gewaden uit Nigeria

Het borduren van geweven stoffen is een kunstvorm die zich voor een groot deel ontwikkeld heeft in de context van de Islamitische cultuur in West-Afrika.

In dit stukje geven we aandacht aan de Hausa-gewaden van Noordwest Nigeria. Het decoreren van stoffen middels borduurwerk is waarschijnlijk in de 15de eeuw ontstaan door plaatselijke borduurders in grotere steden zoals Kano.

Vanaf de 19de eeuw wordt veel Hausa-borduurwerk uitgevoerd door ambachtslieden van het Nupe-volk. De herkomst van de motieven die op de stoffen gebruikt worden, met name de spiraalvormen, is niet geheel duidelijk. Soms ontwierpen islamitische geleerden patronen speciaal voor borduurders. Ook had de stad Kano uitgebreide handelscontacten met de Nupe en Yoruba in het Zuiden, de Manding-volkeren in het Westen, Mauritanië en Noord-Afrika. Ook met Arabië waren er contacten.

Het meeste borduurwerk wordt door mannen uitgevoerd voor mannenkleding; vaak werken diverse wevers aan een gewaad en ook het borduurwerk kan door meerdere ambachtslieden worden uitgevoerd. Specialisten kunnen bepaalde “opzetstukken” op een gewaad zetten. Het meeste borduurwerk is te vinden op het rechthoekige pochet op de linkerzijde van het gewaad en loopt dan door naar rechts en over de rug.

Voordat het werk begint wordt het uitgekozen ontwerp eerst op de pochet en dan over de rest van het gewaad getekend. Dit gebeurt door een andere specialist dan de latere borduurder. De patronen worden getrokken met een pen die gemaakt is van de staak van de rode sorghum; ook de inkt wordt van deze sorghum gemaakt. De borduurder volgt deze patronen dan, beginnend bij de pochette, die pas wordt vastgenaaid als het borduurwerk klaar is. Dit werk kan soms enkele maanden duren. Gebruikt worden gesponnen katoen of wilde zijde.

Borduurders gebruiken een relatief beperkt aantal geometrische patronen, die in wisselende combinaties en groottes worden toegepast. Namen als “messen”, “vijf huizen” of “schildpad”, verwijzen naar de uiterlijke vorm. Het meest populaire motief is de “aska takwas” of “acht messen”.

textiel nr 1
textiel 2
Textiel 3

hierboven drie gewaden van de Hausa; hieronder een paar details van dezelfde gewaden.

detail van textiel 1
detail van Textiel 2
detail van textiel nr 3

Bron: African Textiles van John Picton & John Mack.

Text: Toguna African Art & Crafts.